Obniżka! LEKSYKON PEDAGOGIKI RELIGII. Podstawy – koncepcje – perspektywy Zobacz większe

LEKSYKON PEDAGOGIKI RELIGII. Podstawy – koncepcje – perspektywy

Produkt nowy

Autor: Cyprian Rogowski

Seria wydawnicza: Leksykony

Wydanie: I

Rok wydania: 2006

ISBN: 83-7192-295-7

Format: 166x236 mm

Stron: 940

Oprawa: twarda

Numer katalogowy: 01-06-04

Więcej szczegółów

42,00zł brutto

-50%

84,00zł brutto

Lista życzeń

Więcej informacji

Pierwszy na gruncie polskim leksykon systematyzujący refleksję pedagogiczno-religijną, będący owocem inicjatywy kilkudziesięciu specjalistów prawie ze wszystkich środowisk akademickich w Polsce, a także zagranicznych.

Leksykon zawiera kilkaset haseł poświęconych nauczaniu religii, kształceniu i wychowaniu religijnemu oraz dydaktycznej i pedagogicznej działalności Kościoła.


 

PRZEDMOWA

Pedagogika religii jako dyscyplina naukowa ukształtowała się i rozwinęła na początku ubiegłego stulecia. Jest więc nauką stosunkowo młodą, co może dziwić, jeśli przyjmiemy, że twórcza refleksja nad zagadnieniami wychowania religijnego sięga daleko wstecz. Można powiedzieć, że na przestrzeni minionych wieków wychowanie religijne należało, bardziej niż inne obszary dydaktyki, do podstawowych elementów wychowania w ogóle. Praktycznie rzecz biorąc, wychowanie religijne ma właściwe sobie miejsce we wszystkich kulturach świata i, co więcej, związane jest z ich rozwojem i tożsamością człowieka oraz jego uwarunkowaniami społecznymi.

Na Zachodzie, zwłaszcza w obszarze języka niemieckiego, pedagogika religii jako dyscyplina naukowa już od dłuższego czasu ma ugruntowany status. Prowadzi się badania teoretyczno-praktyczne, w tym z zakresu empirycznej i porównawczej pedagogiki religii. W literaturze przedmiotu na płaszczyźnie międzynarodowej nie odnotowuje się, jak dotąd, wielu publikacji dotyczących ściśle zagadnień z metodologii porównawczej pedagogiki religii. Tym bardziej warto wskazać na najważniejsze niemieckojęzyczne publikacje encyklopedyczne z zakresu pedagogiki religii: E. Feifel i inni (red.), Handbuch der Religionspädagogik, t. 1-3, Zürich – Einsiedeln – Köln 1973, 1974, 1975; G. Bitter, G. Miller (red.), Handbuch religionspädagogischer Grundbegriffe, t. 1-2, München 1986 (wydanie drugie uzupełnione w 2005); N. Mette, F. Rickers (red.), Lexikon der Religionspädagogik, t. 1-2, Neukirchen – Vluyn 2001.


Chociaż w Polsce, w odróżnieniu od obszaru języka niemieckiego, mówi się na ogół o katechezie szkolnej i w literaturze używa się przeważnie określeń odpowiadających dyscyplinie wiedzy, która się nią zajmuje, czyli katechetyki (hasła z jej zakresu można znaleźć zwłaszcza w Encyklopedii katolickiej, wydawanej od 1973 przez Towarzystwo Naukowe KUL), to jednak od momentu wprowadzenia lekcji religii do szkoły (1990) wyraźnie odczuwa się potrzebę nie tylko uporządkowania stosowanej terminologii, lecz także uzupełnienia dotychczasowej refleksji o aspekt szkolny oraz pedagogikę religii. Kwestie te podejmuje założony w 2002 roku periodyk „Keryks” – Międzynarodowy Przegląd Pedagogicznoreligijny (Internationale Religionspädagogische Rundschau) o profilu interdyscyplinarnym, który wzbogaca zarówno polską, jak i zachodnioeuropejską literaturę, również w zakresie metodologii porównawczej pedagogiki religii.  Celowi temu ma także służyć przygotowany po raz pierwszy na gruncie polskim leksykon z zakresu szeroko rozumianej pedagogiki religii. Stara się on wypełnić istniejącą lukę, systematyzując jednocześnie dotychczasową refleksję pedagogicznoreligijną i wzmacniając status pedagogiki religii na gruncie polskim, jako nauki autonomicznej zarówno od strony teoretycznej, jak i metodologicznej.

Inicjatywę przygotowania Leksykonu pedagogiki religii, tj. opracowania haseł, podjęło się kilkudziesięciu specjalistów niemal ze wszystkich środowisk akademickich w Polsce, a także specjaliści zagraniczni, zwłaszcza wybitni pedagodzy religii z obszaru języka niemieckiego: Austrii, Niemiec, Szwajcarii, którzy w tej dziedzinie należą do czołówki światowej. Autorami haseł są nadto wybitni znawcy socjologii i socjologii religii, pedagogiki, psychologii i psychologii religii, religiologii, filozofii i teologii. Ponieważ do współpracy zaproszeni zostali przedstawiciele międzynarodowych środowisk naukowych, reprezentujący także pokrewne dyscypliny wiedzy, można mieć nadzieję, że interdyscyplinarny profil Leksykonu wzbogaci w znacznej mierze polską literaturę pedagogicznoreligijną. Interdyscyplinarne podejście gwarantuje, że opracowanie haseł przez autorów ma charakter wielowymiarowy, zarówno od strony treściowej, jak i metodologicznej.

Leksykon zawiera kilkaset haseł i każde z nich pełni funkcję klucza do poznania innych pojęć czy koncepcji pedagogicznoreligijnych. Warto podkreślić, że koresponduje on z Leksykonem socjologii religii (2004), wydanym również w Wydawnictwie Księży Werbistów VERBINUM pod redakcją Marii Libiszowskiej-Żółtkowskiej i Janusza Mariańskiego. Odwoływanie się do wyników badań empirycznych z zakresu socjologii religii wydaje się w perspektywie niezwykle cenne dla pedagogiki religii.
Z obserwacji przemian w religijności dzieci i młodzieży, jakie zachodzą w Polsce, wynika, że zjawiska te są podobne do tych, jakie zauważa się w społeczeństwach Zachodu. Chociaż nie możemy zapominać o specyfice polskich uwarunkowań, które domagają się bez wątpienia odmiennych dróg oddziaływania edukacyjno-religijnego, to jednak doświadczenie pedagogów religii Zachodu mogą okazać się w tej dziedzinie bardzo pomocne. Leksykon zachęca do rekonstrukcji pedagogiki religii mającej na uwadze nowoczesne modele komunikacji wiary i uwzględniającej wyniki interdyscyplinarnych przemyśleń.

Wydanie Leksykonu pedagogiki religii jest ze wszech miar uzasadnione m.in. z tego względu, że zbiega się z naukową dyskusją na temat miejsca religii w społeczeństwach w kontekście postępującego procesu globalizacji. Paradygmat sekularyzacji nie jest już dominujący w wyjaśnianiu zjawisk religijnych. Współcześnie właśnie pedagogika religii – obok socjologii i psychologii – pomaga właściwie zrozumieć i interpretować religię zmieniającą swoje formy i miejsce w społeczeństwie.
W hasłach rzeczowych zwraca się uwagę zwłaszcza na zagadnienia związane z (1) nauczaniem i uczeniem religii, (2) kształceniem i wychowaniem religijnym oraz (3) dydaktyczną i pedagogiczną działalnością Kościoła. Odmienność przedmiotu pedagogiki religii, z jakim ma się do czynienia w pierwszej i drugiej sferze zagadnień, dotyczy zakresu i głębi całego procesu, jako że wyraźnie się dostrzega, iż kształcenie i wychowanie religijne realizują Kościół, rodzina i inne podmioty zajmujące się wychowaniem, iż dokonuje się ono w konkretnej rzeczywistości, a w wymiarze osobowym wymaga zaangażowania ze strony wychowanka. W trzeciej sferze zagadnień podkreśla się pedagogiczny i dydaktyczny charakter działalności Kościoła, ściśle łacząc go z procesem odnowy soborowej. Kościół podczas Soboru Watykańskiego II zdecydował się na potrójny dialog: dialog ze światem (Gaudium et spes); dialog wewnątrzkościelny (Lumen gentium); dialog międzywyznaniowy i międzyreligijny, zarysowujący się przede wszystkim w dekrecie o ekumenizmie Unitatis redintegratio, deklaracji o stosunku Kościoła do religii niechrześcijańskich Nostra aetatae, a także w deklaracji o wolności religijnej Dignitatis humanae, która wskazując na wolność wiary, religii i sumienia, jasno ukazuje właściwe kryteria wszelkiego dialogu.

Wprawdzie w wymienionych wyżej dokumentach Sobór Watykański II nie mówi bezpośrednio o wychowaniu ekumenicznym, ale kładzie w nich szczególny nacisk na ekumeniczną orientację w kształceniu teologów i duchownych. Wskazania teoretyczno-praktyczne są o tyle ważne w procesie wychowania ekumenicznego, o ile zważymy, że wszystkie przemyślenia dotyczące tej materii i dotychczasowe starania praktyczne poszczególnych wyznań chrześcijańskich krajów zachodnich nie uniknęły głębokiego kryzysu religijnego.

W kontekście powyższych uwag Leksykon może stanowić impuls do rozważenia na nowo teoretycznych i praktycznych kwestii związanych z wychowaniem do dialogu i tolerancji.
Leksykon zawiera również biogramy naukowców zarówno polskich, jak i zagranicznych, ukazujące spektrum zagadnień, zwłaszcza pedagogicznoreligijnych, którymi się zajmują, oraz pozwalające zapoznać się z przebiegiem ich kariery naukowej i najważniejszymi publikacjami.

Ponieważ Leksykon pedagogiki religii jest dziełem zbiorowym, wielość autorów tłumaczy pewną dysproporcję, jaka zachodzi między hasłami. Jedne są obszerne, co usatysfakcjonuje zapewne Czytelnika szukającego szczegółowych danych, inne zaś zwięzłe. Literatura dołączona do haseł rzeczowych obrazuje stan wiedzy z zakresu pedagogiki religii i nauk pokrewnych. Leksykon adresowany jest nie tylko do teologów, religiologów i filozofów, ale także, i to w sposób szczególny, do pedagogów, psychologów, socjologów oraz do przedstawicieli innych dyscyplin humanistycznych. Należy żywić nadzieję, że trafi też zapewne zarówno do bibliotek naukowych, jak i publicznych.
Dokonany dobór haseł nie jest ani kompletny, ani zamknięty. Prace redakcyjne nad encyklopediami czy leksykonami wymagają ogromnego zaangażowania, wysiłku intelektualnego i mają zawsze charakter otwarty. I ten Leksykon z pewnością doczeka się uzupełnień i kolejnych wydań. Zespół autorsko-redakcyjny będzie wdzięczny Czytelnikom za wszelkie uwagi i impulsy, które ułatwią w przyszłości jego nową edycję.

W imieniu własnym i autorów haseł wyrażam ogromną wdzięczność i serdeczne podziękowanie dyrektorowi Wydawnictwa Księży Werbistów, ks. dr. Michałowi Studnikowi SVD, za wsparcie inicjatywy wydania Leksykonu. Słowa uznania za kompetencje, profesjonalizm i zaangażowanie w redakcyjne sfinalizowanie całości dzieła należą się Panu Redaktorowi Pawłowi Pachciarkowi i jego zespołowi. Wyrazy podziękowania należą się również wszystkim, którzy okazywali zrozumienie dla podjętej inicjatywy, zwłaszcza zaś autorom haseł za podjęty trud ich opracowania – bez zaangażowania tak wielu autorytetów naukowych realizacja tego dzieła nie byłaby możliwa.

Słowa podziękowania kieruję do ks. prof. dr. hab. Jerzego Bagrowicza i ks. prof. dr. hab. Janusza Mariańskiego za recenzje wydawnicze niezwykle cenne w realizacji tego przedsięwzięcia.

Szczególne wyrazy wdzięczności i podziękowania składam Panu prof. dr. hab. Egonowi Spiegelowi, dyrektorowi Instytutu Teologii Katolickiej na Uniwersytecie w Vechcie (Niemcy) i pracownikowi naukowemu Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, na Wydziale Teologii w Katedrze Katechetyki i Pedagogiki Religii, za cenne inspiracje i twórcze konsultacje na etapie opracowywania koncepcji Leksykonu i podejmowania decyzji o doborze haseł, a także za pomoc w pozyskiwaniu autorów haseł ze strefy języka niemieckiego.

Osobiście jestem bardzo wdzięczny Wydawnictwu Księży Werbistów VERBINUM za okazaną życzliwość i przyjęcie na siebie zobowiązania edytorskiego opracowania oraz finansowego zabezpieczenia wydaniaLeksykonu. Słowa podziękowania i wyrazy wdzięczności kieruję także do Kolegium Rektorskiego Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, zwłaszcza do Pana Prorektora prof. dr. hab. Andrzeja Koncickiego, za dofinansowanie niniejszej publikacji.

Opinie

Nie ma jeszcze opinii użytkowników.

Napisz opinię

LEKSYKON PEDAGOGIKI RELIGII. Podstawy – koncepcje – perspektywy

LEKSYKON PEDAGOGIKI RELIGII. Podstawy – koncepcje – perspektywy

Autor: Cyprian Rogowski

Seria wydawnicza: Leksykony

Wydanie: I

Rok wydania: 2006

ISBN: 83-7192-295-7

Format: 166x236 mm

Stron: 940

Oprawa: twarda

Numer katalogowy: 01-06-04

Produkty powiązane